EĞİTİM KÜNYESİ
Eğitimin Adı Eğitimde Transaksiyonel Analiz
Eğitimci PORTA / Serkan Kahyaoğlu
Eğitim Süresi 2 günlük atölye ya da haftada 2 saatlik 6 oturum
Eğitim Yöntemi Etkileşimli grup + talep edilirse süpervizyon
Katılımcı Sayısı 12-20
Eğitimci Sayısı 1
Katılımcı Özellikleri Öğretmenler, okul yöneticileri, okulda çalışan psikolojik danışmanlar

 

Eğitimin amacını ihtiyaçları karşılama becerisi ve gelişim, büyüme olarak görebiliriz. Transaksiyonel Analiz (TA) bize eğitimde süreç ve içeriği analiz etme şansı verir. Transaksiyonu birebir Türkçeye çevirirsek, trans (geçiş), aksiyon (eylem) yani “eylem+geçiş” diyebiliriz. Dolayısıyla TA, içerikte NE söylediğiniz kadar bunu NASIL söylediğinizi anlamanıza yardımcı olur.

TA, anlattığınız konunun kullandığınız yöntemle uyumunu değerlendirmek için bir araç olabilir. Artık eğitimde katılımın ve karşılıklılığın kaçınılmaz olduğu verili bir gerçek olarak kabul edilmektedir. Bu verili gerçek üzerine eğitim ortamında alışverişin/etkileşimin ne kadar eşitlikçi, kapsayıcı ve herkesin kendini ifade etmesini teşvik edici olduğuna bakılmaktadır. TA diliyle ifade edersek, “+,+” bir eğitim ortamında herkesin çocuk-yetişkin-ebeveyn” ego durumlarının tümünü rahatça gösterebildikleri bir eğitim ortamı yaratılıp yaratılmadığı önem kazanmaktadır.

TA, psikolojik danışmanlık, psikoterapi, örgütlerde uygulanabildiği gibi eğitimde de kullanılabilen bir yaklaşımdır. TA, bu alanların hepsinde aşağıdaki 3 temel önermeyi önemser:

  • İnsanlar iyidir, yeterlidir.
  • Herkes düşünme kapasitesine sahiptir.
  • Herkes kendi yaşam planı (senaryosu) için kararlar alabilir, ve  bu kararları değiştirebilir.

“Okulda Transaksiyonel Analiz” okulda çalışan tüm eğitimcilerin, okul ortamında TA bakış açısına, kavramlarına ve dolayısıyla geliştirebilecekleri yöntemlere odaklanılmaktadır. Aşağıda ayrıntıları yer alan kavramlar, okulda yaşan olaylar, örnekler üzerinden tartışılmakta ve katılımcıların müdahale etme araçları geliştirmeleri amaçlanmaktadır.

Eğitim sonunda katılım belgesi verilecektir.

Eğitimin Başlıkları
1.       TA’DA OTONOMİ (ÖZERKLİK) ve EĞİTİME YANSIMASI:

Otonomi kişinin ayrı bir birey olarak diğer insanlarla kendisinin ve diğerinin değerini koruduğu ilişki kurabilme kapasitesidir. Eğitim bir açıdan otonom olmayı öğren(t)me sanatıdır.

π   Bilinç ve farkındalık: Kendinde ve çevresinde olup biteni anlayabilme, “şimdi ve burada”ki seçenekleri görebilme becerisi açıklanır. Öğrenme ve eğitim sırasında bilinç ve farkındalığa ulaşmanın etkisi ele alınır.

π   Kendiliğinden (spontan) ve doğal olabilmek: Özgürce duygu ve düşünceleri “şimdi ve burada” söyleyebilme, bulabilme becerisini kazanmanın etkileri tanımlanır. Eğitimde kendin gibi olabilmek, akıcı, duyguları anlamak ve anlatmak becerisi üzerinde durulur.

π   İçtenlik: Dürüst, olduğu gibi, duygu ve düşünceleri paylaşabilme gücünü edinmenin anlamı tartışılır. Öğrenme sırasında içten, yakın, karşılıklı ilişkinin etkileri tartışılır ve deneyimlemek üzere alıştırmalar yapılır.

2.       TEMEL İHTİYAÇ ÜÇGENİ ve EĞİTİM

Her insan fark edilme, bir çerçeve içinde olmaya ve ilişkide bulunduğu kişiyle ilişkisini anlamlandırmaya ihtiyaç duyar. Eğitim için ilişkideki bu ihtiyaçların karşılanması gerekir.

π   Kabul iletisi: Kişinin yaşamda etkili ve değerli olma ihtiyacı örneklenir. Eğitim ortamında hem kendin gibi hem de öğrenme ortamına katkı sağlama ihtiyacı tartışılır.

π   Yapılandırma: İlişkide ve eğitimde koruma, izin ve güç açıklanır. Eğitimde sınır, kural, planlamanın ne kadar, nasıl, neden gerekli olduğu zamanı yapılandırma üzerinden ele alınır.

π   Yerleştirme: Kişinin kendisini, diğerlerini yaşamda koyduğu yeri tanımlama ihtiyacı açıklanır. Eğitimde kişilerin birbirlerini algıları ve bu algının etkileri alıştırmalarla deneyimlenir.

3.       EĞİTİMDE KABUL ve ZORLAYICI MESAJLAR (SÜRÜCÜLER)

İlişki kurma ve kabul edilmeye ilişkin kalıplar erken yaşlarda öğrenilir ve her ilişkide tekrarlanır. Herkes her öğrenme sürecinde değerli ve etkin olduğunu görmeye ihtiyaç duyar.

π   Uyaran-kabul-kabul iletisi akışı: Doğumla birlikte başlayan uyaran ihtiyacının, kabul ve kabul iletisi ihtiyacına dönüşü açıklanır. Eğitim ortamında eğitimci, katılımcı, öğrencinin fark edilme ihtiyacını teşhis ve müdahale etme araçları ele alınır.

π   Zorlayıcı mesajlar/sürücüler: Kabul iletisine, “fark edilmeye ve tanınmaya” insanların ihtiyaç duyma nedenleri ve bu ihtiyacı karşılama yolları tanımlanır. Eğitimcilerin ve öğrencilerin öğrenme sırasında sürücülerden nasıl etkilendikleri tartışılır.

π   Sürücü envanteri: Katılımcıların kişisel zorlayıcı mesajını bir envanter ile bulması üzerine çalışılır.

π   Zorlayıcı mesajlar (sürücüler): “Güçlü ol, mükemmel ol, çabuk ol, hoşnut et, gayret et” sürücülerinin terapide teşhis ve müdahale yolları konuşulur.

4.       EĞİTİMDE EGO DURUMLARI VE TRANSAKSİYONLAR

Kişiliğin 3 temel parçası vardır: Çocuk, yetişkin ve ebeveyn ego durumları geçmişten ve bugünden etkilerle toplanan duygu, düşünce ve davranış bütünleridir. Eğitim ancak 3 ego durumu dikkate alınırsa etkili olur.

π   Ego durumları: “Çocuk, Yetişkin ve Ebeveyn” ego durumları açıklanır. Ego durumu teşhis ve analiz yöntemleri anlatılır. Sınıfta, eğitim ortamında ego durumlarının olumlu ve olumsuz kullanımı değerlendirilir.

π   Egogram: Katılımcıların ego durumlarını fark etmeleri için  davranışsal (fonksiyonel) egogram uygulanır. Bireysel egogram sonuçlarının, eğitime, katılımcının eğitimciliğine etkileri tartışılır.

π   Transaksiyon: İki kişi konuşurken 6 ego durumunun etkin olması ve bu etkileşimin eğitimde analizi işlenir. Öğrenirken ve öğretirken farklı ego durumu seçeneklerini kullanabilme kapasitesine yönelik denemeler yapılır.

π   Öğrenen ve öğretenin transaksiyonları: Eğitim sırasında ilişkinin analizi ve müdahale yolları tanımlanır. Kullanılan yöntem, ilişki tarzı ve içeriğin eğitime etkisi tartışılır.

5.       GÖZARDI MEKANİZMASI ve EĞİTİM

İnsanlar korktukları, ne yapacaklarını bilemedikleri gerçekleri ya da gerçeklerin bir kısmını görmez ya da çarpıtır. Eğitim görmezden geline ya da çarpıtılan gerçeklerin yüzeye çıkması ile mümkün olur.

π   Sorunun varlığını görmezden gelme

π   Sorunun anlamını görmezden gelme

π   Sorunun değişme olasılığını görmezden gelme

π   Sorunla ilgili kişisel kapasiteyi yok sayma

6.       PSİKOLOJİK OYUN ve EĞİTİME ETKİSİ

Doğumdan itibaren duygusal ve sosyal kabul almak için insanlar birçok yöntem öğrenir. Bu yöntemlerin bir kısmı sahte duygular ve çarpıtmaları içerdiği halde kabul ihtiyacını gidermek için sürdürülür. Eğitim ortamında bu oyunları fark etmek ve incitmeyen yöntemlerle kabul ihtiyacını karşılamak gerekir.

π   Oyunun tanımı: Gizli mesajlar ve duygusal açlıkların manipülasyon (yönlendirilme) süreci açıklanır.

π   Oyun üçgeni: “Suçlayıcı”, “kurtarıcı” ve “kurban” rollerinin tanımları ve işlevleri tanımlanır. Eğitimde bu rollerin ortaya çıkışı ve etkileri tanımlanır.

π   Oyunun nedeni ve bedeli: Oyunun kişi üzerindeki etkileri ve sonuçları tartışılır. Öğrenen ve öğretenin oyun sonrası bedeli ele alınır.

π   Oyundan çıkış: Oyundan çıkış yöntemleri açıklanır. Eğitim ortamında oyun yerine koruma, izin ve kaynakların kullanımı için yapılabilecekler tartışılır.

7. SONLANDIRMA ve DEĞERLENDİRME

π   Katılımcıların getirdiği bir ya da iki örnek olay programdaki tüm kavramlarla analizi edilir.

π   Eğitim değerlendirilir ve geribildirim alınır.

π   Süpervizyon uygulaması olan ikinci aşama hakkında bilgi verilir.

 

Eğitimin Adımları
  1. Teori/kavram-örnek vaka çözümlerinin sunulması
  2. Kavramla ilgili alıştırmalar
  3. Katılımcıların kavramla ilgili vakalar üzerine tartışmaları ve yöntem geliştirmeleri